στην σπορά

 Παναγία ή Μεσοσπορίτισα (Εισόδια της Παναγίας). Μισόσπειρες, μισόφαγες, μισό κράτα να έχεις. Κάπως έτσι πορεύονταν λίγες δεκαετίες πριν στα χωριά μας, το 2ο μισό του Νοέμβρη, και οικονομούσαν τα του οίκου τους.

Στην σπορά και φέτος όχι για  το ψωμί της χρονιάς αλλά από μεράκι , και για το δικό μου σιτάρι. Ζολίτσα Αρκαδίας , ένα ημίσκληρο στάρι, και γυμνοκριθή ενα είδος κριθαριού που κατά τον αλωνισμό βγαίνει γυμνό χωρίς τα λέπυρα σαν το στάρι. Και τα δύο παλιές ντόπιες ποικιλίες που είχαν σχεδόν χαθεί. 

Πολύτιμη βοήθεια ο εξάδελφος με τα μηχανήματα του

Αλώνισμα

Ιούνιος ο θεριστής. Σε μια πολύ δύσκολη για την αγροτική παραγωγή χρονιά και με καύσωνα, θεριζοαλώνισα και για φέτος. Το στάρι πήγε μέτρια ενώ η γυμνοκρίθη ίσως γιατί το χωράφι ήταν ποιο αδύνατο, φτωχά.

 Ευτυχώς που δεν στηριζόμαστε για το ψωμί στην δικιά μας παραγωγή όπως παλιά.

Σπορά

Εν αναμονή των βροχών σύμφωνα με την ΕΜΥ έσπειρα για φέτος.
Έριξα αρκετά στρέμματα με μαυραγάννι (σκληρό σιτάρι), ζολίτσα (ημίσκληρο), καπλουτζά (ζέα μονόκοκο) και γυμνοκριθή. Όλα παλιές ποικιλίες, και οι δύο (ζολίτσα, γυμνοκριθή) δεν καλλιεργούνται αλλού..

    Τώρα περιμένουμε τις πολυπόθητες βροχές γιατί ο τόπος είναι υπερβολικά ξηρός, και το χώμα δεν έχει καθόλου υγρασία για να φυτρώσουν οι σπόροι.

Θέρισμα - Αλώνισμα

Ήρθε και ο καιρός του θέρου. Ικανοποίηση και ευχαρίστηση. Ο Θεός ευλόγησε, η γη καρποφόρησε και η αποθήκη γέμισε.Ο καπλουτζάς είχε απόδοση περίπου 250 κιλά ανά στρέμμα.Το σκληρό σιτάρι πολύ καλό ποιοτικά ενώ το μαλακό λόγω των πολλών βροχών και υγρασίας και χωρίς καμία επέμβαση φυτοφαρμάκων έκανε λίγο δαυλίτη που σημαίνει ότι είναι πιο ευαίσθητο.
Η ζολίτσα πήγε πολύ καλά, περίπου 200 κιλά από 1 στρέμμα, τα οποία θα σπαρθούν του  χρόνου. Και είχα ξεκινήσει με 250 σπόρους! 20  κιλά γυμνοκρίθη  έτοιμα για 1 στρέμμα τη νέα χρονιά.
Κόποι και προσδοκίες ανταμείφθηκαν.       

Τα στάρια

Αντίθετα με τα μελισσοκομικά τα στάρια πάνε καλά.Την γυμνοκρίθη την θέρισα και τώρα πρέπει να αλωνιστεί και επειδή είναι λίγο θα γίνει με το παραδοσιακό τρόπο. Κοπάνισμα και μετά λίχνισμα στον άνεμο. Υπολογίζω 15 κιλά σπόρο που θα μου επιτρέψουν του χρόνου σπορά σε ένα στρέμμα.
Σαν φυτό ευδοκίμησε, είναι παραγωγικό, είναι πρώιμο, δεν έγινε πολύ ψηλό περίπου 50 cm  και όταν ωρίμασε έγειρε το στάχυ.  

         
                      Η ζολίτσα είναι πολύ καλή και σε ένα μήνα θα είναι περίπου για θέρισμα.

                               
                                       Το ίδιο και ο καπλουτζας αν και έρχεται πιο πίσω.

Καπλουτζάς μονόκκοκο σιτάρι

 Μαζί με τα άλλα στάρια " σκληρό μαυραγάνι και μαλακό ξηλόκαστρο " φέτος έσπειρα και ζέα.
Μια ποικιλία πολύ παλιά και ελληνική. Τον καπλουτζά.

                                              Η μάνα επί τω έργω της σποράς σαν πιο έμπειρη

Ο Καπλουτζας triticum monococcum είναι απο τα πρώτα σιτηρά που εμφανίστηκε και καλλιέργησε ο άνθρωπος.Το παρελθόν του είναι 9000 χρόνια . Ο καρπός δεν ξεχωρίζει απο τα λέπυρα και έτσι χαρακτηρίζεται ντυμένο. Έχει μικρή στρεμματική απόδοση,διπλάσια ποσότητα πρωτεϊνών , ισχυρές κίτρινες χρωστικές, περισσότερο μαγνήσιο και μικρή περιεκτικότητα σε γλουτένη.
Ανήκει στη γενικότερη ομάδα σιτηρών που χαρακτηρίζονται  ζεα.

Γυμνοκριθή

Το προηγούμενο μήνα ένας πολύ καλός φίλος μου έκανε ένα μεγάλο δώρο. Μου έδωσε λίγο σπόρο από ένα κριθάρι το οποίο είναι γυμνό, δηλ. κατά το αλώνισμα βγαίνει σαν το στάρι χωρίς τα λέπυρα. Είναι παλιά ποικιλία, εξάστοιχο και το λαϊκό του όνομα είναι εξαγώνι. 
  

Εγώ ανέλαβα να το πολλαπλασιάσω και να βγω στο χωράφι παραγωγικά.
Ο καρπός του μπορεί να αντικαταστίσει το ρύζι σε όλες σχεδόν τις μαγειρικές του χρήσεις.
Είναι ποιο εύπεπτο και ρίχνει την χοληστερίνη.  
Οι σπόροι του μαγειρεύονται όπως το καστανό ρύζι, οι νιφάδες τρώγονται ωμές ή χυλωμένες, ενώ το κριθάλευρο χρησιμοποιείται για την παρασκευή ψωμιού, παξιμαδιών και αρτοσκευασμάτων, σε σούπες και σε βραστά.

Στην Ελλάδα όλα σχεδόν τα καλλιεργούμενα κριθάρια ανήκουν στην ποικιλία ντόπια, πού δεν είναι αναγκαστικά η ίδια σε όλες τις περιφέρειες. Τα ντόπια κριθάρια μπορεί να είναι εξάστοιχα ή τετράστοιχα, αντέχουν αρκετά στο κρύο και στην ξηρασία, είναι ανθεκτικά  και δίνουν καλή απόδοση.

Πάλι ηλεκτρονικά!!!

Μετά από μεγάλη αποχή από τα blog αποφάσισα να ξαναγράψω!!!
Ο λόγος είναι ότι πολλοί φίλοι με παρότρυναν και ήθελαν να μάθουν νέα μου και ειδικά για την καλλιέργεια των σιτηρών.
Μετά από 2 χρόνια αυτή η ιστορία που ξεκίνησε στο ¨χαλαρό ¨ σαν μια τρέλα μιας παρέας γιγαντώθηκε και εξαπλώθηκε γεμίζοντας μας χαρά και ικανοποίηση. Πολλοί μας ακολούθησαν και μπήκαν στην καλλιέργεια σταριού και όλοι άφησαν τα υβρίδια και σπέρνουν παλιούς σπόρους.
 Φέτος ξεκίνησε και ο μορφωτικός σύλλογος Λιμνών με αρκετά στρέμματα.
 Καλλιεργείται μαλακό στάρι ποικιλίας Ξυλόκαστρο Λαμίας και σκληρό Μαυραγάνι.

 Η καλλιέργεια είναι τελείως βιολογική με σχεδόν καθόλου παρεμβάσεις. Ότι κάνει η φύση μόνη της και το κάνει πολύ καλά. Η στρεμματική απόδοση είναι μικρή αλλά η ποιότητα ασύγκριτη.
Οι σπόροι που παράχθηκαν πρόπερσι σπάρθηκαν πέρσι με άριστη βλαστικότητα και κρατήθηκε σπόρος  για φέτος.
Το ψωμί που τρώμε είναι καταπληκτικό, αρωματικό, γλυκό, βαρύ ψωμί , μια φέτα σε χορταίνει, και οι μεγαλύτεροι στο χωριό θυμήθηκαν την παλιά γεύση του ψωμιού.

Η ζολίτσα

Μια από τις καλλίτερες ποιοτικά ντόπιες ποικιλίες σταριού είναι η ζολίτσα. Μαλακό σιτάρι καλλιεργούταν συστηματικά στην
ευρύτερη περιοχή μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 60, αρχές του 70, και φημιζόταν για το γλυκό και αρωματικό ψωμί που έκανε. Δυστυχώς η ποικιλία αυτή έχει χαθεί. Με την συνεργασία του ΕΘΙΑΓΕ μπορέσαμε και προμηθευτήκαμε ελάχιστο σπόρο από την τράπεζα γενετικού υλικού που διατηρεί.

Κάθε σπόρος πόσο μοναδικός είναι.

Τώρα ξεκινά μια μακροχρόνια προσπάθεια πολλαπλασιασμού του σπόρου ώστε να μπορέσουμε να πάμε σε εκτεταμένη καλλιέργεια. Αισθάνομαι σαν να προσπαθούμε να ξαναζωντανέψουμε ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της παράδοσης μας που έχει σχεδόν πεθάνει.

Σπορά σιτηρών

Ξεκινάμε μια καινούργια περιπέτεια. Μετά από πολλές συζητήσεις στο καφενείο ( που αλλού) του χωριού 2-3 φίλοι αποφασίσαμε να σπείρουμε σιτάρι . Όχι όμως τις νέες ποικιλίες που σπέρνουν τώρα με σπόρους τροποποιημένους οι οποίοι είναι στείροι δηλ. φυτρώνουν μια φορά φέρνουν πολλή παραγωγή αλλά ο νέος σπόρος δεν ξαναφυτρώνει. Τούς παλιούς σπόρους θέλαμε. Αυτούς που για χρόνια έθρεψαν αυτό το τόπο. Τους σπόρους που τα γερόντια στο χωριό τους θυμόνται με νοσταλγία και μιλάνε για αυτούς σαν σε μέλη της οικογένειας τους. Σπόροι οι οποίοι έχουν χαθεί εδώ και 50 χρόνια. Το μαυραγάνι , η ζολίτσα , ο γκρινιάς, η πλατίνα(ασπρόσταρο ) ,το ξυλόκαστρο. Ψάξαμε σε ορεινά χωριά στο Μέναλο και στο Φενεό αλλά δεν υπήρχαν. Τελικά τους βρήκαμε μέσα από την εναλλακτική κοινότητα του "Πελίτι".

Μαυραγάνι (σκληρό ) και ξυλόκαστρο (μαλακό). Την προηγούμενη εβδομάδα ήλθαν, και με ενθουσιασμό και τις οδηγίες των γερόντων ξεκινήσαμε την καλλιέργεια. Τα χωράφια οργώθηκαν με δίυνο και τώρα περιμένουμε τα πρωτοβρόχια για

την σπορά.